Waarom het verdwijnen van startersfuncties een risico is voor de toekomst

De reden? AI neemt de taken over waarmee junioren hun carrière traditioneel beginnen. Teksten schrijven, data analyseren, contracten doornemen, klantvragen afhandelen. Allemaal werkzaamheden waar AI tegenwoordig uitstekend mee uit de voeten kan. We zien dat advocatenkantoren, consultancybedrijven en financiële organisaties nu al volop bezig om routinetaken over te dragen aan AI. En de Zuidas van Amsterdam is niet de enige plek waar deze banen sneuvelen. Het CBS meldt in november 2025 dat 9,1 procent van de 15 tot 25-jarigen werkloos is en dat was het hoogste percentage in vier jaar tijd.

Een goed te verklaren trend. AI is immers sneller, consistenter, 24/7 beschikbaar en nooit ziek. Als je puur naar output kijkt, is de keuze snel gemaakt. Maar toch vraag ik me af of we voldoende bewust zijn van de gevolgen van deze ontwikkeling. Zowel vanuit medewerkersperspectief als organisatieperspectief.

De startersbaan was nooit alleen maar een baan

Wat we vergeten in dit verhaal is dat startersbanen altijd een dubbele functie hadden. Ja, junioren boden waardevolle ondersteuning en namen routinematig werk uit handen van mensen die daar ‘te duur’ voor waren. Maar daarnaast was de startersbaan vooral een grote leerschool. Hier leerde je het vak. Niet uit een boek of training, maar door te doen. Door fouten te maken, mee te kijken met seniors en stap voor stap te ontdekken hoe dingen werken in een "grote mensen baan". 

Ook ik had zo’n plek waar mijn loopbaan begon. In mijn eerste baan heb ik misschien wel het meeste geleerd van alles wat daarna kwam. Niet uit theorie, maar in de praktijk. Ik leerde communiceren met verschillende typen mensen, samenwerken, overtuigen, nieuwe relaties te leggen en mijn weg te vinden in een professionele omgeving. Maar misschien nog wel belangrijker: ik ontdekte waar ik goed in was, wat ik leuk vond en waar ik naartoe wilde. Die eerste jaren vormden de basis voor alles wat daarna volgde, zowel professioneel als persoonlijk.

Wat als die fase er straks niet meer is?

Waar eerdere generaties de ruimte kregen om te leren en te groeien in relatief beschermde juniorrollen, verwachten we nu dat starters direct op een hoger niveau instromen. Maar is dat een realistische verwachting zonder die basiservaring?

De vaardigheden die je in die eerste jaren ontwikkelt, ontstaan niet vanzelf. Die ontstaan door te doen en te ervaren. Je leert niet uit een boek of via een AI tool hoe een organisatie echt werkt, hoe je omgaat met druk of weerstand, of hoe je mensen en teamdynamieken begrijpt. Als starters die fase overslaan, ontstaat er onvermijdelijk een gat. In zelfvertrouwen, in vakmanschap en in het vermogen om situaties goed in te schatten en daarnaar te handelen.

En dan is er nog iets wezenlijks. Hoe goed kennen starters zichzelf als ze die ontdekkingsfase nooit hebben doorgemaakt? Weten ze wat ze willen, wat ze kunnen en waar ze naartoe willen?

Maar dit gaat niet alleen over de starter

De nadelige effecten zijn niet alleen voelbaar voor de starter. Ook organisaties gaan hier op termijn tegenaan lopen. Natuurlijk zijn op korte termijn die verlaging van kosten en de risico’s die personeel met zich meebrengen erg aantrekkelijk, maar uiteindelijk gaat dit knellen in de continuïteit van je organisatie.

Starters waren nooit alleen goedkope arbeidskrachten. Ze waren de kweekvijver van talent en de mensen die meegroeien in je organisatie. Dit zijn de mensen die je bedrijfscultuur als geen ander kennen. De mensen die doorstromen naar key posities en zorgen voor het succes van je organisatie in de toekomst.

Als je die mensen van buitenaf moet werven omdat je geen eigen doorstroom meer hebt, kost je dat meer tijd, meer geld en is de kans dat iemand echt succesvol gaat zijn een stuk kleiner. De arbeidsmarkt is schaars en als je al een externe kandidaat weet te vinden, dan is het nog maar de vraag of iemand ook echt succesvol gaat zijn binnen jouw organisatie. Een mooi cv is geen garantie voor succes.

Denk even verder dan dit kwartaal

Uit onderzoek blijkt dat in recente jaarverslagen het begrip ‘automatisering’ zeven keer vaker voorkomt dan ‘training’ of ‘upskilling’. Dat is veelzeggend. We optimaliseren massaal voor efficiëntie, maar denken nauwelijks na over hoe we talent voor de lange termijn ontwikkelen. En juist daar zit het risico. Want als de plekken verdwijnen waar mensen het vak leren, verdwijnt ook de basis onder je organisatie.

Dit is geen pleidooi om AI te stoppen, maar wel een oproep om oog te blijven houden voor het ontwikkelen van mensen.  Dus voordat je de volgende startersfunctie vervangt door een slimme AI tool, stel jezelf één vraag: wie zijn over tien jaar de mensen die deze organisatie dragen?

Jannika | Founder & Directeur Generatie Morgen

Human Strategy bureau | Noord- en Midden-Nederland